De zin van diagnoses

Ik heb geen uitgesproken mening over het geven en krijgen van diagnoses. Desalniettemin word ik wel kwaad wanneer mensen dooddoeners zoals ‘ik geloof niet in diagnoses’ zomaar in gesprekken gooien alsof het gaat om een religieuze kwestie. Ik weet dat de intentie goed is. Ik weet dat mensen daar vaak mee willen aangeven dat ze voorbij de labels kijken en zich niet willen vastklampen aan een term die doorgaans niet de lading dekt. Ik snap dat. Maar ik ervaar zo’n uitspraken vaak als kwetsend en vermoed dat ik daar niet alleen in ben.

Mijn psychische moeilijkheden begonnen in het middelbaar. Er waren duidelijke triggers, maar wat nu juist de problemen waren, was dan weer niet zo helder. Ik was meesterlijk goed in doen alsof en verstopte voortdurend wat er echt aan de hand was. Toegegeven, ik wist zelf eigenlijk ook niet zo goed wat er scheelde. Mijn allereerste gesprek met een hulpverlener was in 2008. Daarna volgden er heel wat andere leerlingbegeleiders en psychologen. Ze luisterden en wilden mij helpen, maar zonder duidelijke symptomen of problematiek was het heel moeilijk om tot de juiste hulpverlening te komen.

Na een heel lang traject van de ene na de andere hulpverlener en therapievorm, kreeg ik in 2018 mijn eerste diagnose. Twee jaar later kreeg ik nog een tweede diagnose en ergens onderweg overwon (?) ik ook een depressie. Ik ben niet gelukkig met het feit dat ik diagnoses heb, want het is allesbehalve leuk. Maar ik ervaar het feit dat mijn moeilijkheden en symptomen benoemd kunnen worden wel als positief.

Voor het eerst in elf jaar kon ik gericht geholpen worden. Voor het eerst in elf jaar begreep ik wat er aan de hand was en kreeg ik beter zicht op mijn realiteit. Ik kreeg ook taal om beter uit te leggen aan mijn omgeving wat er scheelde. Het was alsof de buikpijn die ik al jaren voelde plots verklaard kon worden door een allergie of intolerantie. En mensen konden me eindelijk helpen om op zoek te gaan naar het juiste dieet.

Ja, ik ben veel meer dan mijn diagnoses. Ik ben überhaupt veel meer dan psychisch kwetsbaar. Maar ik kreeg die labels niet zomaar en ik kreeg die labels ook niet van de bakker of de slager uit mijn dorp. Ik bedoel: die psychologen en psychiaters hebben echt wel gestudeerd vooraleer ze hun diploma kregen. Dus wanneer ik vertel over mijn diagnoses om bepaalde zaken te verduidelijken en iemand reageert daarop met het klassieke ‘ik geloof niet in diagnoses’, dan voelt het alsof er compleet aan mij voorbij wordt gegaan. En dan zegt die persoon eigenlijk dat hij of zij het beter weet dan een psychiater die meer dan tien jaar heeft gestudeerd voor zijn of haar vak.

Eigenlijk is het heel simpel en komt mijn standpunt heel vaak op hetzelfde neer: je hoeft het niet te begrijpen om het te erkennen. Ook als je zelf geen belang hecht aan diagnoses, ook als je liever niet vasthoudt aan labels, ook als het je helemaal niet kan schelen welke titels iemand ooit kreeg, dan nog is het mogelijk om gewoon te aanvaarden dat er mensen zijn mét labels die daar wél belang aan hechten. Je kan bijvoorbeeld vragen stellen of zelf wat dingen opzoeken. Je kan gewoon aangeven dat je niet goed weet hoe je moet reageren of je kan vragen hoe je het best omgaat met die informatie. Maar alles, echt alles, is beter dan ontkenning, want dat doet heel vaak pijn.

Ik geloof dat iedereen die een diagnose krijgt uiteindelijk voor zichzelf moet uitmaken wat hij of zij er mee doet. Maar ik vind niet dat anderen mogen bepalen hoe iemand met z’n diagnose moet omgaan. Dat er een nodige voorzichtigheid vereist is wanneer er met zware terminologie wordt gegoocheld, lijkt me maar normaal. En dat we niet in het wilde weg moeten gaan testen of kinderen massaal moeten labelen, begrijp ik uiteraard ook. Maar diagnoses zijn in mijn ervaring heel zinvol geweest en hebben mij na jarenlang zoeken bij de juiste hulpverlening gebracht. Als dat geen meerwaarde is, dan weet ik het ook niet meer.

1 Comment

  1. Wat een prachtig artikel! Ik ben het op alle punten met je eens. Ja, een mens is veel meer dan zijn of haar diagnose(s), maar als ik naar mezelf kijk, heeft een diagnose echt geholpen om mezelf beter te begrijpen en daardoor mezelf te kunnen accepteren. Maar inderdaad doe het pijn als anderen dan niet ‘geloven’ in een (of in het bijzonder mijn) diagnose.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s