Niet mijn verantwoordelijkheid

“Je moet je herpakken”, “je mag je zo niet laten gaan”, “je moet leren relativeren”, “je moet gewoon verdergaan met je leven”, “je bent zelf verantwoordelijk voor je gedachten en gedragingen”, “het ligt in jouw handen”, “je bepaalt zelf hoeveel ruimte en energie je eraan geeft”. Dit en nog zoveel meer oneliners die op de meest goedbedoelde manieren naar mijn hoofd worden geslingerd zijn tekenend voor hoe de maatschappij vandaag nog steeds naar psychisch lijden kijkt. Ik zou kunnen luisteren naar mijn omgeving en me daar ‘niets van aan trekken’, maar zo ben ik dan weer niet. Hoe de maatschappij naar psychisch lijden kijkt, is fout en daar kan ik niet mee om.

Maar ik begrijp hoe vaag de grens is. En ik begrijp hoe complex het is. Daarom probeer ik steeds opnieuw heldere taal te zoeken om meer inzicht te bieden. Die heldere taal vind ik in de vergelijking van psychisch lijden met fysisch lijden. Naar mijn mening wordt het tijd dat we die twee vormen van lijden op gelijke voet plaatsen. Het zijn allebei twee reële vormen van pijn, daar kunnen we gewoon niet om heen.

Stel nu dat iemand in je omgeving kanker heeft. Dat is een heel ernstige ziekte en de weg naar genezing is een enorme lijdensweg. Die persoon heeft er niet om gevraagd kanker te krijgen. We verwijten die persoon ook niet dat zijn immuunsysteem niet sterk genoeg is of dat hij zijn gsm maar wat minder had moeten gebruiken. Nee. We voelen mee met die persoon. We vinden het zo erg dat die vreselijke ziekte hem getroffen heeft en we proberen er alles aan te doen om de strijd wat lichter te maken.

En neem dan nu dat er iemand anders in je omgeving een depressie heeft. Wat zeggen we dan? Er wordt wel eens gefluisterd dat je gewoon wat sterker moet zijn. Dat je jezelf moet wapenen. Dat je de dingen die je pijn doen los moet laten of dat je je ‘erover moet zetten’. Wie depressief is denkt teveel na en moet daar mee stoppen. Wie depressief is trekt zich van veel te veel dingen iets aan en dat is zijn eigen verantwoordelijkheid. Er wordt, met andere woorden, haast gezegd dat wie depressief is, zichzelf ziek heeft gemaakt.

Uiteraard is dat niet correct. Een depressie (of een andere vorm van psychisch ziek zijn) is niet de verantwoordelijkheid van de persoon zelf. Net zoals niemand erom vraagt kanker te krijgen, zo schrijft niemand zich in om depressief te worden. Maar ben je dan volledig vrij van verantwoordelijkheden? Nee, dat nu ook weer niet.

Als je kanker hebt, dan moet je de voorgeschreven behandeling volgen om te kunnen genezen. Je moet je medicatie op correcte wijze innemen en je moet door chemotherapie en zoveel meer. Niemand kan dat in jouw plaats doen. Dat is jouw verantwoordelijkheid. Uiteraard word je wel bijgestaan door een medisch team, maar dat je de behandeling aangaat, dat ligt in jouw handen. Dat je een tumor hebt, daar kan je niks aan doen. Dat je pijn hebt door je behandeling, daar heb je niks mee te maken. Dat het lijden met bepaalde gedachten en emoties komt, daar heb je geen controle over. Maar dat je kiest voor genezing, dat is jouw verantwoordelijkheid.

En je voelt me al komen, inderdaad. Exact hetzelfde geldt voor mensen met een psychische ziekte. Dat je ziek wordt, is niet jouw schuld. Dat je bepaalde gedachten en emoties hebt, daar heb je niet in te kiezen. Dat je door je ziekte amper nog uit bed geraakt, dat heb je niet gewild. Maar opnieuw draag je tot op zekere hoogte wel een bepaalde verantwoordelijkheid. Ook wie psychisch ziek is, moet zich aan de voorgeschreven behandeling houden om terug beter te worden. Je kan opnieuw ondersteund worden door een professioneel team, maar er is uiteindelijk maar één iemand die het kan doen en dat ben jij. En als je behandelende team zegt dat je moet werken aan een dagstructuur, dat je tijdig je medicatie moet nemen, dat je regelmatig moet afspreken met vrienden en dat je elke dag moet gaan wandelen, wel, dan kies jij er zelf voor of je dat doet of niet.

Maar net zoals de behandeling bij kanker met heel wat misselijkheid en tegenslagen komt, zo verloopt het behandelproces bij psychisch lijden ook met heel wat bijwerkingen. Het is niet omdat je elke dag wandelt, dat je plots geneest. Het is niet omdat je bepaalde medicatie probeert, dat die ook effectief werkt. Het is een zoektocht en het gaat gepaard met heel wat moeilijkheden. En opnieuw is dat niet de verantwoordelijkheid van de persoon zelf. Het enige wat die persoon kan doen is blijven gaan. En op die manier zijn mensen die strijden tegen een psychische aandoening even moedig als mensen die strijden met een fysische ziekte. Punt uit.

1 Comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s